بیماری ها

هیدرادنیت چرکی چیست و چگونه درمان می شود ؟

هیدرادنیت چرکی یا Hidradenitis Suppurativa نوعی بیماری پوستی است که معمولا در نواحی که پوست روی هم کشیده می‌شود ایجاد خواهد شد. نوحی زیر بغل، زیر پستان‌ها، بین دو باسن و کشاله ران از اصلی‌ترین مناطقی هستند که می‌توانند با این بیماری درگیر شوند.

با توجه به اینکه این بیماری روندی بسیار طولانی دارد و تا سال‌ها با بیماران باقی می‌ماند، لازم است که افراد خیلی زود برای درمان یا کنترل آن اقدام کنند. این کار از پیشرفت علائم و بدتر شدن آن‌ها جلوگیری می‌کند. در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا در خصوص هیدرادنیت چرکی که به HS نیز معروف است اطلاعات کاملی را در اختیار شما بگذاریم.

هیدرادنیت چرکی چگونه به وجود می‌آید؟

به طور کلی هیدرادنیت چرکی یا HS دارای سه مرحله مختلف است؛ اگر به موقع به بیماری رسیدگی شود در همان مرحله اول یا دوم باقی می‌ماند و خیلی زود کنترل خواهد شد؛ اما در صورت عدم اقدام به موقع یا نادیده گرفتن علائم ممکن است مرحله سوم بیماری آغاز شود و درمان آن را بسیار مشکل کند. در ادامه در خصوص مراحل این بیماری توضیحاتی ارائه می‌دهیم.

  • مرحله اول: ایجاد برجستگی‌های تکی و کوچک

در این مرحله برجستگی‌ها بسیار شبیه به جوش‌های زیر پوستی هستند؛ اما از طریق اندازه خیلی بزرگ یا دردناک بودن آن‌ها می‌توانید متوجه وجود HS بشوید. معمولا این ضایعات در مرحله اول در زیر بغل یا زیر پستان ایجاد می‌شوند و بر خلاف جوش‌های دوران بلوغ به مرور زمان بزرگ‌تر و بدتر می‌شوند. بهتر است در همین مرحله برای نمونه برداری و بررسی مشکل به پزشک مراجعه کنید تا از گسترش آن جلوگیری شود.

  • مرحله دوم: چرکی شدن برجستگی‌ها و ایجاد آن‌ها به صورت رشته‌ای

اگر در مرحله قبل به سراغ پزشک نروید یا راهکارهای درمانی مورد استفاده موثر واقع نشوند ممکن است ضایعات بزرگ‌تر شده و گسترش پیدا کنند. در چنین مواردی گرهک‌ها (nodule) اغلب به صورت رشته‌ای پشت سر هم قرار دارند و به شکل یک ضایعه بزرگ و ملتهب قرمز دیده می‌شوند. در همین مرحله است که کم‌کم برجستگی‌ها به صورت خود به خودی سر باز می‌کنند و چرک از آن‌ها خارج می‌شود.

  • مرحله سوم: گسترده شدن برجستگی‌ها در سطح پوست و نواحی مختلف و ایجاد زخم‌های بدشکل و بدبو

اگر در مرحله دوم به پزشک مراجعه نکنید ممکن بیماری آن‌قدر پیشرفت کند که برجستگی‌ها تبدیل به زخم شوند و زیر بغل، کشاله‌های ران، بین باسن یا زیر سینه شما چرکی و بدبو بشود. در این حالت بخش زیادی از پوست با بیماری درگیر خواهد شد و زخم‌هایی بدفرم شبیه به جای سوختگی‌های شدید بر روی پوست ایجاد خواهند شد. علاوه بر نشانه‌های ظاهری ممکن است در این مرحله عوارض شدیدتر مانند مشکلات غدد لنفاوی و در بعضی موارد تومورهای سرطانی نیز ایجاد شوند.

در موارد شدیدتر برجستگی‌ها در زیر پوست تونل‌هایی ایجاد می‌کنند و از این طریق به هم مرتبط می‌شوند؛ این تونل‌ها باعث به وجود آمدن فرورفتگی‌های بسیار عمیق در پوست خواهد شد که ممکن است هرگز درمان نشوند یا رد آن‌ها تا پایان عمر بر روی پوست باقی بماند.

هیدرانیت چرکی زیر بغل

علائم ابتلا به HS

هیدرادنیت چرکی یا HS از همان ابتدا نشانه‌های ظاهری زیادی دارد و به همین دلیل خیلی زود می‌توانید متوجه وجود آن شوید. همین موضوع هم هست که درمان این بیماری را راحت‌تر می‌کند و جلوی پیشرفت آن را می‌گیرد. اگر هریک از نشانه‌های زیر را در نواحی مختلف بدن به خصوص زیر بغل یا پستان‌ها مشاهده کردید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید تا شما را معاینه کند.

  • گرهک‌های سفت و دردناک در ناحیه که حالتی برآمده و گنبدی شکل دارند.
  • گره‌های برجسته با قطر 1 تا 3 سانتی متر،
  • افزایش ناگهانی تعداد گرهک‌ها یا ناپدید شدن آن‌ها به صورت مداوم،
  • باز شدن خود به خودی گرهک‌ها و خروج چرک زرد رنگ از آن‌ها،
  • نرم بودن مرکز گره‌ها و افزایش درد آن‌ها در زمان نزدیک شدن به مرکز،
  • از بین رفتن گرهک‌ها ظرف 10 تا 30 روز (چه سر باز کند و چه نکند).
  • ایجاد برجستگی‌های کوچک چرکی و زیر پوستی در محل رویش موهای زائد،
  • ایجاد بوی بد در صورت باز شدن گرهک‌ها،
  • خارش برجستگی‌ها،
  • افزایش جوش‌های سرسیاه در ناحیه.

دلایل ابتلا به هیدرادنیت چرکی چیست؟

افراد به دلایل مختلفی با این بیماری درگیر می‌شوند؛ اما اختلالات هورمونی به خصوص مشکلات مربوط به غدد عرقی یکی از اصلی‌ترین آن‌ها است. این غدد که با نام آپوکرین (apocrine) شناخته می‌شوند اغلب در ناحیه زیر بغل قرار گرفته‌اند؛ در صورتی که مشکلی در خروج عرق از آن‌ها وجود داشته باشد ترشحات در آن جمع می‌شوند و کم‌کم اندازه آن‌ها بزرگ خواهد شد.

گاهی ممکن است تعریق زیاد و تمیز نکردن زیر بغل، گرمای بیش از حد یا عدم تکامل ساختار غدد باعث بروز چنین مشکلی شود. تجمع ترشحات در این ناحیه و عدم تخلیه آن‌ها باعث افزایش باکتری‌ها در زیر بغل می‌شوند و در نهایت هیدرادنیت چرکی را به وجود می‌آورند. علاوه بر این دلایل دیگری نیز می‌توانند باعث بروز این بیماری شوند که در ادامه آن‌ها را بیان می‌کنیم.

  • ژنتیک و سابقه خانوادگی
  • اضافه وزن و چاقی
  • قرار گرفتن مداوم در معرض گرما یا رطوبت زیاد
  • مصرف سیگار و قلیان
  • داشتن سابقه ابتلا به آکنه‌های چرکی و فراوان

احتمال بروز این بیماری در چه افرادی بیشتر است؟

بر اساس نتایج تحقیقات انجام شده بر روی این بیماری احتمال بروز آن هم در خانم‌ها و هم در آقایان وجود دارد و می‌تواند افراد را در هر سن و سالی که باشند درگیر کند؛ اما احتمال بروز آن بعد از سن بلوغ به خصوص در دختران 13 تا 16 بسیار بیشتر است و بعد از بروز اولین نشانه‌ها نیز ممکن است 10 تا 20 سال طول بکشد تا علائم و نشانه‌های آن به طور کامل از بین بروند و بیماری درمان شود. علاوه بر این ثابت شده است که خانم‌هایی که دارای پوست تیره‌تری هستند بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به HS قرار دارند.

تحقیقات نشان می‌دهند که بزرگ‌سالان بین 18 تا 29 سال بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به HS قرار دارند و اگر بیمار در سنین پایین با آن درگیر شود علائم شدیدتری را نشان می‌دهد. علاوه بر این افراد سیگاری و چاق نیز با احتمال بالاتری به هیدرادنیت چرکی مبتلا خواهند شد.

هیدرادنیت چرکی

آیا می‌توان از ابتلا به HS پیشگیری کرد؟

همواره به یاد داشته باشید که پیشگیری بهتر از درمان است؛ اینکه در خانواده شما چنین بیماری وجود داشته است به این معنا نیست که شما نیز خواه ناخواه به آن مبتلا خواهید شد. خوشبختانه راهکارهای بسیار ساده‌ای برای جلوگیری از تحریک غدد و تجمع ترشح در آن‌ها وجود دارد که به طرز موثری می‌توانند جلوی هیدرادنیت چرکی را بگیرند. با به کارگیری راهکارهای مطرح شده در این بخش سلامت خود را برای همیشه تضمین کنید و خودتان را از این بیماری طولانی و بعضا خطرناک نجات دهید.

  • اگر در شهرها یا محیط‌های بسیار گرم زندگی یا کار می‌کنید حتما با استفاده از حوله‌های نرم و استحمام کافی عرق خود را پاک کنید.
  • از پوشیدن لباس‌هایی با الیاف‌های مصنوعی یا پلاستیکی و لباس‌های خیلی تنگ خودداری کنید.
  • اگر چاق هستید یا اضافه وزن دارید حتما وزن خود را کم کنید؛ اضافه وزن باعث می‌شود که بخش‌های مختلف پوست روی همدیگر بیفتند و تماس مداوم آن‌ها با هم احتمال ابتلا به بیماری را بالا می‌برد.
  • از مصرف مام‌های ضد تعریق که دارای ترکیباتی مانند الکل یا پارابن هستند یا بوی بسیار غلیظ و تندی دارند خودداری کنید.
  • برای جلوگیری از تجمع باکتری‌ها در ناحیه نواحی که احتمال بروز بیماری در آن‌ها بیشتر است را به صورت مداوم با صابون‌های ضد باکتری بشویید.
  • سعی کنید که فعالیت‌های ورزشی و بدنی خود را به ساعت‌های خنک‌تر روز محدود کنید تا تعریق کمتری داشته باشید.
  • شنا کردن و حضور در استخرهای تمیز به صورت مداوم می‌تواند باعث تمیز شدن پوست و باز شدن راه‌های خروج عرق شود.
  • از شیو کردن و تیغ کشیدن نواحی ملتهب یا دارای جوش خودداری کنید.

چگونه می‌توان هیدرادنیت چرکی را تشخیص داد؟

معمولا بیماران خودشان با دیدن نشانه‌های بیماری یا احساس کردن برجستگی‌ها می‌توانند به HS مشکوک شوند اما معاینات دقیق‌تر باید توسط پزشک متخصص انجام گیرد. به طور کلی پزشکان قبل از شروع آزمایش‌ها برای تشخیص بیماری سوالات زیر را از بیمار می‌پرسند و سپس معاینات فیزیکی و برخی آزمایش‌ها و در صورت نیاز نمونه برداری‌ها را انجام می‌دهند تا مطمئن شوند که این برجستگی‌ها واقعا مربوط به HS است.

  • از چه زمان برجستگی‌ها را مشاهده کردید؟
  • چه زمانی متوجه خروج چرک از گرهک‌ها یا دردناک شدن آن‌ها شدید؟
  • آیا در محل برجستگی‌ها احساس خارش دارید؟
  • آیا تا به حال علائم مشابه را مشاهده کرده بود؟
  • آیا در اعضای خانواده شما کسانی هستند که چنین علائمی داشته باشند؟

هیدرادنیت چرکی پستان

راهکارهای درمان هیدرادنیت چرکی چیست؟

برخی از راهکارهایی که در این بخش مطرح می‌شوند به منظور تسکین درد یا التهاب نواحی درگیر یا کاهش علائم پیشنهاد شده‌اند و خاصیت درمانی ندارند. به طور کلی باید گفت که روش‌های خانگی در درمان هیدرادنیت چرکی تاثیر چندانی ندارند و برای کنترل آن حتما باید به سراغ راهکارهای کلینیکی بروید که در ادامه این بخش آن‌ها را معرفی می‌کنیم.

  • کمپرس آب گرم

شستشوی مداوم نواحی درگیر با استفاده از لیف نرم و تمیز و آب داغ می‌تواند باعث تسکین درد و کاهش التهاب برجستگی‌های ایجاد شده بر روی پوست شود. برای این کار لازم است که روزانه 1 دقیقه زیر بغل، پستان‌ها، باسن یا ران‌ها را در زیر آب گرم ماساژ دهید. توجه داشته باشید که به هیچ وجه نباید فشاری به برجستگی‌ها وارد شود یا کاری کنید که سر باز کنند و چرک از آن‌ها بیرون بیاید.

  • کروتیکواستروئید

کروتیکواستروئیدها از جمله داروهایی هستند که به منظور کاهش درد، تورم و خارش ناحیه درگیر به خصوص در قسمت‌های زیر پستان استفاده می‌شوند. این داروها را معمولا باید ماهی یک‌بار تکرار کرد و بسته به شدت بیماری و محل درگیر آن را 3 یا 4 دوره تمدید می‌کنند. گاهی ممکن است همراه با آن‌ها از داروهای استروئیدی نیز استفاده شود.

  • داروهای کنترل کننده سیستم ایمنی

این دسته از داروها که به نام روش‌های درمانی بیولوژیکی هم شناخته می‌شوند می‌توانند سیستم ایمنی بدن را برای مقابله با عامل بیماری زا تحریک کنند. این نحوه درمان ممکن است به صورت قرص‌های خوراکی یا تزریق وریدی ارائه شود. آدالیمومب (Adalimumab)، اینفیلیکسیماب (Infliximab) و آناکینرا (Anakinra) از معروف‌ترین داروهای بیولوژیکی مورد استفاده برای درمان هیدرادنیت چرکی هستند.

این دسته از درمان‌ها معمولا برای درمان انواعی از HS به کار می‌روند که مدت زیادی از بروز آن‌ها گذشته است و قرص‌ها یا پمادهای موضعی معمولی نمی‌توانند بر روی آن تاثیر بگذارند. البته باید توجه داشته باشید که عوارض مصرف آن‌ها زیاد است و اغلب به عنوان آخرین راهکار درمانی قبل از جراحی استفاده می‌شوند.

  • داروهای ضدالتهاب

استفاده از این داروها که دارای خاصیت غیراستروئیدی هم هستند می‌تواند درد و خارش برجستگی‌های بیماری را کاهش دهد. این داروها را می‌توانید بدون نیاز به نسخه از داروخانه تهیه کنید و شاید بعضی از آن‌ها را در خانه هم داشته باشید؛ اما توصیه می‌کنیم که هرگز بدون مشورت پزشک و به صورت خودسرانه آن‌ها را مصرف نکنید. آسپرین، ایبوپروفن و ناپروکسن تعدادی از این داروها هستند.

  • داروهای کنترل هورمون‌ها

همان‌طور که گفتیم یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد بیماری هیدرادنیت مشکلات هورمونی است؛ این مشکلات به خصوص برای خانم‌ها جدی‌تر است و می‌تواند باعث بروز بیماری‌های دیگری هم بشود. در مورد خانم‌ها معمولا داروهای کنترل هورمون مانند قرص‌های ضدبارداری کمک زیادی در بهبود بیماری می‌کنند. البته توجه کنید که هرگز نباید آن‌ها را خودسرانه مصرف کنید و دوز و دوره مصرف این داروها باید حتما توسط پزشک متخصص تعیین شود.

  • استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها

آنتی‌بیوتیک‌ها اغلب برای کنترل عفونت و جلوگیری از چرکی شدن برجستگی‌ها تجویز می‌شوند. اینکه چه دارویی برای هر بیمار استفاده شود بستگی به محل درمان، تعداد برجستگی‌ها و شدت بیماری دارد. آنتی‌بیوتیک‌های موثر بر روی این بیماری به صورت قرص، ژل، پماد یا کرم‌های موضعی در دسترس هستند. در مراحل اولیه بیماری معمولا پزشکان از داروهایی مانند داکسی سایکلین یا مینوسایکلین استفاده می‌کنند و بعد از گذشت 2 تا 3 ماه در صورت عدم مشاهده علائم بهبودی داروهای قوی‌تر مانند کلیندامایسین یا ریفامپین به کار می‌روند.

  • جراحی

در مواردی که قرص‌ها یا سایر روش‌های درمانی تاثیری نداشته یا گرهک‌های ایجاد شده بسیار چرکی هستند از تکنیک جراحی برای از بین بردن آن‌ها استفاده می‌شود. باید توجه داشته باشید که اثرات جراحی از دیگر روش‌های درمانی طولانی‌تر است اما تا آخر عمر باقی نمی‌مانند و در صورت عود دوباره بیماری ممکن است نیاز به جراحی مجدد وجود داشته باشد. به طور کلی دو روش برای جراحی هیدرادنیت به کار می‌رود که در ادامه آن‌ها را توضیح میدهیم.

  • دروفینگ (droofing)

در این روش پزشک برش‌هایی در برجستگی‌ها ایجاد و چرک آن‌ها را به طور کامل تخلیه می‌کند. به این ترتیب زخم‌های معمولی ریزی در ناحیه درگیر ایجاد می‌شود که دیگر درد و خارش ندارند. این راهکار اغلب برای افرادی استفاده می‌شود که بخش‌های زیادی از پوست آن‌ها درگیر هیدرادنیت چرکی نشده و برجستگی‌ها آن‌قدر دردناک نیستند که محدودیت حرکتی برای فرد به وجود بیاورند.

  • لیزر

یکی از روش‌های کم تهاجمی که می‌تواند برای درمان گرهک‌های بسیار مقاوم در برابر سایر روش‌های مطرح شده مناسب باشد، لیزر است. در این روش پزشک شدت پرتوی لیزر را به نحوی تنظیم می‌کند که وارد عمق پوست شود و عوامل ایجاد کننده گرهک‌ها را به طور کامل از بین ببرد.

عدم درمان و پیگیری هیدرادنیت چه مشکلاتی را به وجود می‌آورد؟

همان‌طور که گفتیم بیماری HS روند بسیار طولانی دارد و حتی در صورت اقدام به موقع برای درمان نیز ممکن است تا سال‌ها در بدن بیمار باقی بماند. نکته اینجا است که روش‌های درمانی موجود می‌توانند سطح التهابات را کاهش دهند و مانع از بروز عوارض آن شوند. برخی از رایج‌ترین عوارض هیدرادنیت چرکی که در صورت عدم درمان یا رسیدگی مناسب بروز می‌کنند در لیست زیر آمده‌اند.

  • عفونت یا آبسه ناحیه درگیر
  • مشکل در حرکت دادن دست‌ها یا راه رفتن به دلیل دردناک بودن موضع
  • ایجاد خارش‌های غیر قابل تحمل
  • ایجاد مشکل در غدد لنفاوی و تورم دست‌ها، پاها یا ناحیه تناسلی
  • افسردگی یا مشکلات عصبی به دلیل ظاهر ناخوشایند و شکل نامناسب پوست
  • سرطان پوست یا غدد (در موارد بسیار شدید)
  • باقی ماندن جای زخم‌ها یا تغییر در ظاهر و ساختار پوست

پرسش از شما پاسخ از دکتر رابط


  • آیا هیدرادنیت چرکی یک بیماری مسری است؟

خیر. این بیماری تحت هیچ شرایطی حتی تماس با ترشحات آلوده به افراد دیگر منتقل نمی‌شود؛ تنها راه انتقال بیماری بین افراد به صورت ارثی است. به این معنا که ژن آن از پدر و مادر یا سایر اقوام نزدیک به نوزادان خانواده منتقل می‌شود.

  • آیا بعد از درمان هیدرادنیت چرکی دیگر امکان عود مجدد آن وجود ندارد؟

متاسفانه هیچ‌یک از روش‌های درمانی حتی جراحی نمی‌توانند عوامل به وجود آورنده این بیماری را به طور کامل ریشه‌کن کنند؛ این موضوع به این دلیل است که عامل اصلی ایجاد کننده بیماری هنوز شناخته نشده است. در واقع در هر روش درمانی ممکن است برجستگی‌ها دوباره در همان ناحیه درمان شده یا نواحی دیگر ظاهر شوند؛ به همین دلیل لازم است که بیمارانی که یک‌بار به هیدرادنیت مبتلا شده‌اند هشیار باشند و به محض مشاهده علائم به سراغ پزشک بروند.

  • چه عواملی می‌توانند سبب تشدید نشانه‌های هیدرادنیت چرکی شوند؟

شرایط جسمی افراد و سبک زندگی آن‌ها تاثیر زیادی در روند درمان بیماری یا عود آن دارد؛ معمولا افراد چاق، کسانی که دارای آکنه‌های فعال و شدید هستند، افرادی که موهای زائد خود را به درستی اصلاح نمی‌کنند، افراد درگیر با التهاب روده، بیماران دیابتی، افراد مبتلا به بیماری کرون و سندروم متابولیک بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به بیماری هستند. در صورت بروز بیماری در این دسته افراد نیز معمولا علائم خیلی شدیدتر هستند و روند درمان بیماری کندتر پیش می‌رود. البته اگر به موقع برای درمان بیماری‌های زمینه‌ای یا کاهش وزن اقدام شود با استفاده از داروهای خوراکی و موضعی می‌توان به طرز موثری HS را کنترل کرد.

  • آیا می‌توان با استفاده از رژیم غذایی هیدرادنیت چرکی را کنترل کرد؟

خیر. معمولا پزشکان به افراد درگیر با این بیماری رژیم غذایی خاصی را پیشنهاد نمی‌دهند؛ تنها به افرادی که غذاهای چرب یا شور زیادی می‌خورند توصیه می‌شود که مصرف این غذاها را به حداقل برسانند. علاوه بر این کسانی که اضافه وزن دارند باید به سراغ رژیم‌های لاغری مناسب بروند و وزن خود را با روش‌های اصولی کاهش دهند.

  • در صورت مشاهده چه علائمی به سراغ پزشک برویم؟

در بسیاری از موارد بیماران ممکن است جوش‌های معمولی پوست را با هیدرادنیت چرکی اشتباه بگیرند؛ به خصوص که این بیماری در دوران بلوغ شایع‌تر است و در این دوره احتمال بروز جوش‌های چرکی نیز بسیار زیاد خواهد بود. با توجه به همین موضوع توصیه می‌شود در صورت مشاهده نشانه‌های زیر برای معاینات HS به سراغ پزشک بروید و در غیر این صورت نگران نشوید.

  • اگر یکی از اعضای خانواده شما قبلا به بیماری مبتلا بوده یا اکنون با آن درگیر است.
  • اگر خودتان سابقه ابتلا به HS در همان ناحیه یا نواحی دیگر بدن را داشته‌اید.
  • اگر همراه با مشاهده گرهک‌ها احساس خارش، تب یا گرگرفتگی داشتید.
  • اگر بعد از 5 روز نشانه‌هایی از بهبودی در برجستگی‌ها دیده نشد.
  • اگر برجستگی‌ها حالتی نرم و دردناک دارند و به نظر می‌رسد که داخلشان چرک است.
  • اگر گرهک‌ها خود به خود سر باز کرده‌اند و چرک از آن‌ها خارج شده است.
  • اگر به صورت ناگهانی بخش‌هایی از پوستتان ملتهب شد یا علائمی مانند خارش، درد، سرگیجه، تب، تهوع و… به وجود آمد که تا به حال آن‌ها را تجربه نکرده‌اید.
  • برای درمان هیدرادنیت چرکی باید به چه پزشکی مراجعه کرد؟

معمولا در ابتدای امر که تنها برجستگی‌ها دیده می‌شوند پزشک متخصص پوست و مو بهتری گزینه است و می‌تواند به خوبی برای از بین بردن آن به شما کمک کند؛ چرا که اساسا HS در ردیف بیماری‌های پوستی قرار می‌گیرد؛ اما اگر علل بروز بیماری مربوط به مشکل غدد لنفاوی یا مشکلات هورمونی باشد باید به سراغ پزشک متخصص غدد یا متخصصین مردان و زنان بروید تا با تجویز داروهای مناسب عوامل درونی تشدید کننده یا ایجاد کننده بیماری را از بین ببرند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا