بیماری ویتیلیگو که به آن پیسی و برص هم گفته میشود، یک نوع اختلال پوستی ناشی از بین رفتن ملانوسیتها (سلولهای تولیدکننده ملانین) است که در آن رنگدانههای پوست در برخی نواحی از بین میرود و لکههای سفید رنگ بر روی پوست ایجاد میشود.
علل ایجاد وبتیلیگو خودایمنی بوده و میتواند با زمینهٔ ژنتیکی، استرس اکسیداتیو و عوامل محیطی مانند آفتابسوختگی یا آسیب پوستی همراه باشد. همچنین بیماری پیسی یا همان ویتیلیگو دارای شکل یا الگوهای متفاوتی است که وابسته به نوع این اختلال پوستی است که در ادامه انواع آن شرح داده شده است. تشخیص بیماری به صورت بالینی و به وسیله لامپ وود صورت میگیرد. درمان و کنترل ویتیلیگو شامل داروهای موضعی (کورتیکواستروئیدها و مهارکنندههای کلسینورین)، فتوتراپی، جراحیترمیمی و داروهای نوظهور مانند مهارکنندههای JAK صورت میگیرد.
بیماری پیسی چیست؟
بیماری پیسی یا ویتیلیگو یک بیماری پوستی خود ایمنی اکتسابی است که در آن سلولهای تولیدکننده رنگدانه ملانین (ملانوسیتها) در پوست از بین میروند، این فرآیند منجر به ایجاد لکههای سفید پوست میشود. ملانین، رنگدانهای است که مسئول رنگ پوست، مو و چشم است. پیسی میتواند در هر نقطهای از بدن ظاهر شود و معمولاً در نواحی مانند صورت، دستها، نمایانتر است. این بیماری دردناک نیست، اما ممکن است از نظر ظاهری برای افراد مبتلا چالشبرانگیز باشد و به طور بالقوه میتواند به مشکلات روانی نیز منجر شود. همپ
دلایل ابتلا به ویتیلیگو
علت دقیق ویتیلیگو هنوز کاملاً مشخص نیست، ولی عوامل متعددی در آن نقش دارند . شواهد عمدتاً از تئوری خودایمنی حمایت میکنند؛
• عوامل خودایمنی: بدن به اشتباه به سلولهای ملانوسیت که مسئول تولید رنگدانههای پوست هستند حمله میکند و آنها را از بین میبرد. این امر منجر به از دست رفتن رنگ پوست در نقاطی از بدن میشود.
• عوامل ژنتیکی: افرادی که در خانوادهشان سابقه ویتیلیگو دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند. حدود ۳۰٪ بیماران سابقهٔ خانوادگی این بیماری را گزارش میکنند (منبع).
• محرکهای محیطی: تماس با برخی مواد شیمیایی، آسیبهای پوستی مانند آفتابسوختگی شدید، و استرسهای شدید فیزیکی یا روانی میتواند محرک ظهور یا تشدید ویتیلیگو در افراد مستعد باشد.
• عوامل نورولوژیک: برخی مطالعات نشان میدهد که ممکن است عوامل نورولوژیک نیز در بروز ویتیلیگو نقش داشته باشند، اما این موضوع نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
علائم بیماری پیسی چیست؟
علائم بیماری پیسی (ویتیلیگو) به طور عمده شامل موارد زیر است:
• لکههای سفید یا بیرنگ روی پوست: این لکهها معمولاً در نواحی مانند صورت، دستها، بازوها و پاها ظاهر میشوند و ممکن است به مرور زمان گسترش یابند.
• از بین رفتن رنگ مو: موهای سر، صورت (مانند ابروها و مژهها) یا سایر نقاط بدن ممکن است به دلیل فقدان ملانین سفید شوند.
• تغییر رنگ در غشاهای مخاطی: این تغییرات ممکن است در نواحی داخلی مانند دهان، بینی یا حتی چشمها رخ دهد و گاهی اوقات با التهاب همراه است.
• خارش یا سوزش خفیف: برخی افراد قبل از ظاهر شدن لکهها ممکن است احساس خارش یا سوزش خفیف در ناحیه مورد نظر داشته باشند.
این علائم میتوانند به تدریج گسترش یابند و در برخی موارد، ممکن است با مشکلات دیگری مانند کاهش شنوایی یا بیماریهای خودایمنی همراه باشند. همچنین جهت تشخیص درست این بیماری باید به پزشک متخصص پوست مراجعه نمایید، زیرا اختلالات رنگدانه ای دیگر نظیر تینه آ ورسیکالر تا حدودی شبیه ویتیلیگو است.
علائم پیسی در کودکان
علائم پیسی در کودکان معمولاً شامل ایجاد لکههای سفید یا بیرنگ بر روی پوست است که به ویژه در نواحی مانند صورت، دستها، پاها و بازوها ظاهر میشود. این لکهها ممکن است به تدریج گسترش یابند و با از بین رفتن رنگدانههای پوست در نواحی مختلف بدن همراه باشند. علاوه بر این، برخی کودکان ممکن است تغییر رنگ در موهای سر یا ابروهای خود را تجربه کنند که به مرور زمان سفید میشوند. این تغییرات ممکن است با علائم دیگری مانند التهاب گوش و کاهش شنوایی همراه باشد که نیاز به بررسی دقیقتر توسط پزشک دارد.
علائم پیسی در نوزادان
علائم بیماری پیسی در نوزادان میتواند شامل ایجاد لکههای سفید یا بیرنگ بر روی پوست باشد که معمولاً در نواحی مانند صورت، دستها، و پاها ظاهر میشوند. این لکهها ممکن است به مرور زمان گسترش یابند و باعث از بین رفتن رنگدانههای پوست در این نواحی شوند. همچنین، در برخی موارد، تغییر رنگ در موهای سر یا ابروها نیز دیده میشود که به تدریج سفید میشوند. نوزادان مبتلا به پیسی به طور کلی از سایر علائم یا مشکلات جسمانی دیگری رنج نمیبرند، اما نیاز به بررسی منظم توسط پزشک دارند تا از عدم پیشرفت بیماری و حفظ سلامت عمومی اطمینان حاصل شود.
نحوه تشخیص پیسی
تشخیص پیسی معمولاً از طریق معاینه فیزیکی توسط پزشک و استفاده از لامپ وود انجام میشود که به تشخیص نواحی بدون رنگدانه کمک میکند. استفاده از لامپ وود به تفکیک ویتیلیگو از سایر بیماریهای کمرنگکنندهٔ پوست کمک میکند .
بیماری پیسی در چه صورت خطرناک است؟
بیماری پیسی زمانی خطرناک است که با بیماریهای خودایمنی همراه شود، مانند تیروئیدیت هاشیموتو، دیابت نوع ۱، آلوپسی آرهآتا، یا مشکلات روانی مثل افسردگی.
درمان ویتیلیگو
درمان ویتیلیگو شامل چندین روش مختلف است که هدف آن بازگرداندن رنگدانههای از دست رفته به پوست است. یکی از روشهای اصلی استفاده از کرمهای موضعی مانند کورتیکواستروئیدها و مهارکنندههای JAK است که به کاهش التهاب و بازگرداندن رنگدانهها کمک میکند. همچنین، نوردرمانی با استفاده از نور UVB باریکباند برای تحریک سلولهای رنگدانهای به کار میرود. در موارد شدیدتر، جراحیهای انتقال سلولهای رنگدانهای نیز ممکن است انجام شود.
آمپول درمان ویتیلیگو
درمان ویتیلیگو از طریق تزریقات (آمپولها) معمولاً شامل استفاده از مهارکنندههای JAK مانند رکسولیتینیب است که به تازگی توسط FDA تأیید شده است. این داروها با کاهش التهاب و تنظیم سیستم ایمنی بدن به بازگشت رنگدانههای پوست کمک میکنند. نتایج این درمان معمولاً در چند ماه مشاهده میشود و نیاز به ادامه مصرف دارد. در ادامه به برخی از آمپول هایی که برای درمان پیسی یا ویتیلیگو مناسب هستند اشاره میکنیم. البته حتما توجه کنید که استفاده این آمپول بدون تجویز از دکتر متخصص کاملا خطرناک است و عواقب آن جبران ناپذیر است.
۱. کورتیکواستروئیدها: این داروها به صورت موضعی (پماد یا کرم) یا تزریقی برای کاهش التهاب و تحریک رنگدانهسازی پوست استفاده میشوند.
۲. مهارکنندههای کلسینورین: این داروها نیز به صورت موضعی برای کاهش التهاب و بهبود رنگ پوست تجویز میشوند.
۳. نوردرمانی: استفاده از اشعه ماوراء بنفش (UV) میتواند به تحریک ملانوسیتها (سلولهای تولید کننده رنگدانه) و بهبود رنگ پوست کمک کند.
۴. پیوند پوست یا سلول: در برخی موارد، پیوند پوست سالم به مناطق آسیب دیده یا تزریق سلولهای ملانوسیت به این مناطق میتواند به بهبود رنگ پوست کمک کند.
۵. میکروپیگمنتیشن (تاتو): این روش برای پوشاندن لکهای سفید در مناطق کوچکتر مانند صورت یا لبها استفاده میشود.
تاکیید میکنیم که حتما باید این آمپول ها توسط دکتر متخصص پوست تجویز شوند.
روشهای درمان برص
روشهای درمان برص شامل موارد زیر است:
• دارو درمانی: استفاده از کرمها و داروهای موضعی مانند کورتیکواستروئیدها و مهارکنندههای JAK به کاهش التهاب و بازگرداندن رنگدانههای پوست کمک میکند. این روشها به طور خاص در نواحی مانند صورت و گردن مؤثر هستند.
• نور درمانی: استفاده از نور UVB باریکباند یا لیزر اکسیمر به تحریک سلولهای رنگدانهای کمک میکند. این روش معمولاً برای نواحی گستردهتر و مقاومتر به درمان استفاده میشود.
• درمان با دپیگمانتاسیون: در مواردی که بیشتر پوست از دست رفته است، از کرمهای دپیگمانتاسیون مانند مونوبنزون برای هماهنگ کردن رنگ پوست استفاده میشود. این روش به عنوان آخرین راهحل در نظر گرفته میشود.
• درمان پیسی با جراحی: جراحیهایی مانند پیوند پوست یا سلولهای رنگدانهای از نقاط سالم بدن به نواحی آسیبدیده برای بازگرداندن رنگ پوست انجام میشود. این روشها برای موارد مقاوم به درمانهای دیگر به کار میروند و ممکن است با عوارضی همراه باشند.
عکس قبل و بعد درمان ویتیلیگو
انواع بیماری پیسی
انواع بیماری پیسی به دستههای مختلفی تقسیم میشود که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند:
• عمومی: شایعترین نوع پیسی است که لکههای بیرنگ در هر دو طرف بدن به صورت متقارن ظاهر میشوند. این نوع معمولاً بخشهای بزرگی از بدن را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند دورههایی از پیشرفت و توقف داشته باشد.
• سگمنتال: این نوع بیشتر در کودکان دیده میشود و تنها یک سمت بدن را درگیر میکند. این نوع پیسی سریعتر از انواع دیگر گسترش مییابد اما پس از مدت کوتاهی به وضعیت پایدار میرسد.
• مخاطی: این نوع پیسی تنها نواحی مخاطی بدن مانند لبها و غشاهای مخاطی را تحت تأثیر قرار میدهد.
• کانونی: لکههای بیرنگ محدود به یک یا چند نقطه مشخص هستند و معمولاً در نواحی کوچک و مشخص ظاهر میشوند.
• تریکوم: در این نوع پیسی، لکههای بیرنگ با رنگدانههای باقیمانده احاطه شدهاند که به آنها ظاهری سهرنگ میدهد.
• جهانی: نادرترین و شدیدترین نوع پیسی است که در آن تقریباً تمام بدن رنگدانههای خود را از دست میدهد و به صورت گستردهای بدون رنگ میشود.
ویتیلیگو در کدام نواحی بدن ایجاد میشود؟
ویتیلیگو میتواند در هر نقطهای از بدن ایجاد شود، اما معمولاً ابتدا در نواحی مانند صورت، دستها، بازوها، پاها و اطراف دهان و چشمها ظاهر میشود. با گذشت زمان، ممکن است این لکههای سفید در سایر قسمتهای بدن نیز گسترش یابند، از جمله داخل دهان و بینی و مناطق مخاطی.
عوارض بیماری برص یا پیسی
بیماری پیسی یا برص میتواند علاوه بر تغییرات ظاهری پوست، عوارض مختلفی را به همراه داشته باشد. یکی از مهمترین عوارض، آسیبپذیری بیشتر پوست در برابر نور خورشید است که میتواند منجر به آفتابسوختگی شدید شود. همچنین، افرادی که به این بیماری مبتلا هستند ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماریهای خودایمنی دیگر مانند تیروئیدیت هاشیموتو، دیابت و کمخونی باشند. از دیگر عوارض این بیماری میتوان به مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب اشاره کرد که ناشی از تأثیرات روانی تغییرات ظاهری است. علاوه بر این، احتمال بروز اختلالات چشمی و از دست دادن شنوایی به دلیل تخریب ملانوسیتها در بخشهای دیگر بدن نیز وجود دارد.
روشهای پیشگیری از ویتیلیگو
برای پیشگیری از ویتیلیگو، مهمترین اقدامها شامل محافظت از پوست در برابر نور خورشید با استفاده از کرم ضدآفتاب با SPF بالا و اجتناب از آفتابسوختگی است. همچنین، مدیریت استرس بهوسیله تکنیکهای آرامشبخش مانند مدیتیشن و یوگا میتواند از بروز یا تشدید این بیماری جلوگیری کند.
سوالات متداول
آیا بیماری ویتیلیگو مسری و واگیردار است؟
خیر ویتیلگو واگیر دار نیست و امکان سرایت از فرد بیمار به سایر افراد وجود ندارد.
درمان قطعی بیماری ویتیلیگو ممکن است؟
در حال حاضر درمان قطعی وجود ندارد، اما با روشهای موجود میتوان پیشرفت را متوقف و بازرنگی جزئی یا کامل را در بسیاری از بیماران ایجاد کرد .
آیا ویتیلیگو ارثی است؟
حدود ۳۰٪ بیماران حداقل یک عضو خانوادهٔ مبتلا دارند که نشاندهندهٔ نقش ژنتیک است .
آیا استرس میتواند ویتیلیگو را تشدید کند؟
استرسهای عاطفی و فیزیکی، از جمله تروما به پوست، میتوانند در افراد مستعد موجب آغاز یا بدتر شدن لکههای سفید شوند .
نتیجه گیری
بیماری پیسی یا ویتیلیگو یک اختلال پوستی مزمن است که علاوه بر تأثیرات جسمی، تأثیرات روانی و اجتماعی قابل توجهی نیز دارد. درمانهای موجود اگرچه میتوانند در بهبود علائم مؤثر باشند، اما مدیریت مداوم و پیشگیری از پیشرفت بیماری نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. استفاده از کرمهای ضدآفتاب و اجتناب از استرس از جمله اقدامات پیشگیرانه اصلی هستند که میتوانند از بروز یا تشدید علائم جلوگیری کنند. به طور کلی، آگاهی از علائم و روشهای درمانی این بیماری میتواند به بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک کند. کلینیک تخصصی پوست، مو و زیبایی دکتر رابط تمام خدمات درمانی و زیبایی را با بالاترین کیفیت به مراجعین ارائه میدهد. بنابراین برای مشاوره رایگان میتوانید با همکاران ما در ارتباط باشید.