بیماری ها

راهکارهای فوری برای درمان شپش سر

در زمان‌های گذشته بسیاری از افراد به دلیل ضعیف بودن بهداشت پوست و مو، با مشکلی به نام شپش دست و پنجه نرم می‌کردند. مشکلی که در آن یک سری موجودات ریز در لابه‌لای موها منزل گزیده و از خون تغذیه می‌کردند. به علاوه در ناحیه پوست سر هم دانه‌های سفید رنگی دیده می‌شد که شباهت زیادی به شوره سر داشتند اما به راحتی جدا نمی‌شدند. هرچند امروزه با توجه به گسترش بهداشت، درصد ابتلا به شپش سر کاهش پیدا کرده است؛ اما هنوز هم برخی افراد با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند.

حتی در مواردی دیده شده که شپش سر در افرادی بروز پیدا کرده است که همه موارد بهداشتی را رعایت کرده‌اند و برای پوست و موی خود چیزی کم نگذاشته‌اند. به همین دلیل نمی‌توان به طور قطع گفت که عدم رعایت بهداشت دلیل عمده به وجود آمدن شپش‌ها است. در این مقاله قصد داریم همه چیز را درباره شپش سر با شما در میان بگذاریم تا بتوانید خود را در برابر ابتلا به آن ایمن کنید.

شپش سر چیست؟

شپش سر در واقع یک نوع حشره است در ناحیه سر زندگی کرده و از پوست یا خون آن تغذیه می‌کند. این حشره بسیار کوچک، طولی برابر با 1.6 میلی‌متر داشته و بال ندارد. شپش‌ها معمولا 2 تا 4 هفته عمر می‌کنند و در صورتی که شرایط برای رشد آن‌ها به خوبی فراهم شده باشد؛ خیلی زود تکثیر می‌شوند.

شپش‌های سر برای تکثیر تخم‌گذاری می‌کنند؛ مادرها برای حفاظت از تخم‌ها ماده‌ای را از بدن خود ترشح کرده و آن‌ها را به پوست سر می‌چسبانند. به همین دلیل جدا کردن تخم شپش از سر بسیار دشوار خواهد بود. تخم شپش معمولا سفید رنگ است و ظاهری شبیه به شوره سر دارد؛ به همین دلیل تشخیص آن بسیار دشوار است.

شپش‌های بالغ دارای رنگی شبیه به موهای سر هستند؛ همچنین ابعاد بسیار کوچکی دارند و به همین دلیل تشخیص آن‌ها بسیار دشوار است. نکته مهم اینجا است که شپش‌ها تنها در صورتی از بین خواهند رفت که از پوست سر جدا شده و منبع تغذیه‌ای نداشته باشند؛ در این صورت نمی‌توانند بیش از دو روز دوام بیاورند.

شپش سر چه شکلی است ؟

علائم ابتلا به شپش سر چیست؟

افرادی که دچار مشکل شپش سر می‌شوند؛ معمولا در مراحل اولیه هیچ علامتی را از خود نشان نخواهند داد. به ویژه اگر فرد دچار شوره سر هم باشد؛ به هیچ وجه نمی‌تواند تشخیص دهد که لکه‌های سفید رنگ جدید، شپش‌های کوچکی هستند که هنوز از تخم بیرون نیامده‌اند.

اما افرادی که مشکل شوره سر ندارند؛ می‌توانند به راحتی ایجاد این نقطه‌های ریز را بر روی سر خود تشخیص داده و سریعا برای درمان اقدام کنند. از مهم‌ترین علائم ابتلا به شپش سر در مراحل پیشرفته، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خارش شدید در ناحیه پوست سر
  • وجود برجستگی‌های قرمز و ملتهب در این ناحیه
  • مشاهده حشرات لابه‌لای موها و احساس حرکت بر روی سر
  • مشاهده دانه های سفید رنگ شبیه به شوره که کندن آن‌ها آسان نیست
  • وجود زخم و خراشیدگی همراه با سوزش در ناحیه پوست سر

چرا افراد به شپش سر مبتلا می‌شوند؟

در گذشته علت ایجاد شپش سر را عدم رعایت بهداشت فردی می‌دانستند؛ اما امروزه پزشکان به این نتیجه رسیده‌اند که رعایت نکردن بهداشت تنها دلیل ابتلا به شپش نیست.

این موجودات می‌توانند به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل شده و همه افراد را در یک خانواده یا مدرسه مبتلا کنند. با توجه به این مورد می‌توان گفت که اصلی‌ترین دلیل ابتلا به شپش، تماس با فرد آلوده است. بنابراین حتی اگر شما به بهداشت فردی خود توجه ویژه‌ای کنید؛ اما یکی از دوستان یا اعضای خانواده‌تان به این مشکل مبتلا شده باشد یا به هر دلیل در تماس با وسایل شخصی فرد مبتلا قرار بگیرید، احتمال ایجاد شپش سر در شما چند برابر خواهد شد.

چگونه می‌توان شپش را تشخیص داد؟

به طور معمول برای تشخیص شپش باید موهای خود را دسته‌دسته کرده و با استفاده از شانه‌های ضد شپش یا نیت شانه بزنید. این شانه‌ها از جنس فلز هستند و دندانه‌های بسیار باریکی دارند. با استفاده از این روش می‌توان در همان مراحل ابتدایی، شپش سر را تشخیص داد.

شانه را باید در نزدیکی کف سر بکشید تا بتوانید وجود تخم‌ها را هم تشخیص دهید؛ به علاوه می‌توانید از شخص دیگری بخواهید که این کار را برای شما انجام دهد و در حین کار از یک چراغ ذره‌بینی کوچک برای بهتر دیدن شپش‌ها استفاده کند.

اگر این کار را به صورت مداوم انجام دهید؛ می‌توانید شپش را در همان مراحل ابتدایی تشخیص داده و برای درمان آن اقدام کنید. اما در مواردی ممکن است که متوجه وجود شپش در میان موهای خود نشوید. در نتیجه اگر خارش سر دارید؛ باید برای معاینه نزد پزشک بروید. در این حالت پزشک نوری را به موهای شما می‌تاباند که شپش‌ها را آبی می‌کند.

در صورتی که شپش‌های زنده در نزدیکی پوست سر باشند؛ وجود آن‌ها برای شما خطرناک خواهد بود. زیرا به طور معمول شپش‌هایی که در فاصله 6 میلی‌متری یا بیشتر از پوست سر قرار دارند؛ مرده هستند. همچنین تخم‌هایی که در این فاصله هستند؛ خالی بوده و خطری برای شما ندارند. وجود شپش‌های مرده به این معنا است که شما در معرض آلودگی‌های جدید نیستید و می‌توانید با استفاده از روش‌های ساده، آثار آلودگی‌های قبلی را از روی پوست خود پاک کنید.

تشخیص شپش سر

شپش سر چگونه منتقل می‌شود؟

حال که متوجه شدید علت اصلی ایجاد شپش سر چیست؛ باید راه‌های انتقال آن را هم بدانید تا بتوانید تا حد زیادی خود را از این مشکل برهانید. به طور کلی شپش از دو طریق منتقل می‌شود:

  • انتقال مستقیم

شپش‌ها قابلیت پرواز ندارند؛ به همین دلیل نمی‌توانند پرواز کرده و در موهای فرد دیگری ساکن شوند. در نتیجه تنها راه برای انتقال آن‌ها به صورت مستقیم این است که سر افراد در مجاورت هم قرار گرفته باشد. در این صورت می‌توانند به راحتی بر روی تارهای مو بخزند و افراد دیگر را مبتلا کنند.

  • انتقال غیرمستقیم

بیشتر افرادی که به شپش سر مبتلا می‌شوند؛ از طریق انتقال غیر مستقیم میزبان این حشره شده‌اند. منظور از انتقال به صورت غیرمستقیم این است که استفاده از وسایل شخص آلوده یا تماس با آن‌ها، زمینه ابتلای شما به این مشکل را فراهم کرده باشد. از مهم‌ترین راه‌های انتقال شپش سر به صورت غیرمستقیم، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استفاده از حوله، شانه و برس فرد آلوده،
  • سر گذاشتن بر روی بالشی که فرد آلوده قبلا از آن استفاده کرده است،
  • قرار گرفتن لباس‌ها یا ملحفه‌های آلوده در کنار سایر وسایل،
  • پوشیدن لباس‌های فرد آلوده مانند روسری، کلاه و اکسسوری‌های مو،
  • استفاده از هدفون مشترک،
  • تماس با حیوانات خانگی که قبلا در تماس با فرد آلوده بوده‌اند.

امکان ابتلا به شپش سر بیشتر در چه محیط‌هایی وجود دارد؟

نکته‌ای که با مطالعه راه‌های انتقال شپش می‌توان فهمید این است که احتمال انتقال این حشره در مکان‌های عمومی بسیار بیشتر است؛ به همین دلیل زمانی که می‌خواهید به یک هتل یا مسافرخانه عمومی بروید و یا در خوابگاه اقامت کنید؛ باید قبل از هر کاری از تمیز بودن ملحفه‌ها و تخت خواب مطمئن شوید. از مهم‌ترین مکان‌هایی که احتمال انتقال شپش در آن‌ها بیشتر است؛ می‌توان به موارد زیر اشاره مرد:

  • خوابگاه‌های دانشجویی،
  • مسافرخانه‌ها و هتل‌ها،
  • باشگاه‌های ورزشی،
  • آرایشگاه‌ها،
  • استخرها،
  • اتاق‌های پرو،
  • مدرسه و محل کار.

شپش سر کودکان

چگونه می‌توان از ابتلا به شپش سر جلوگیری کرد؟

با انجام یک سری کارهای ساده می‌توانید به راحتی از انتقال شپش سر به دیگران جلوگیری کنید. برای این کار باید تماس خود را با فرد آلوده وسایل شخصی‌اش به حداقل برسانید و از راهکارهای زیر برای جلوگیری از انتقال شپش استفاده کنید:

  • در زمان مراجعه به آرایشگاه‌ها، وسایل شخصی خود را همراه ببرید.
  • در زمان حضور در باشگاه‌های ورزشی از یک حوله یا ملحفه تمیز برای پوشاندن سطح دستگاه‌هایی استفاده کنید که بر روی آن‌ها دراز می‌کشید.
  • وسایل شخصی خود مانند حوله، برس، شانه، اکسسوری‌های مو، کلاه، شال و روسری را هم‌خانه‌های خود جدا کنید.
  • در مکان‌های عمومی هرگز لباس‌های خود را در جایی که همه لباس‌ها وصل شده‌اند؛ قرار ندهید.
  • در زمانی که در هتل یا مسافرخانه اقامت کنید؛ یک ملحفه تمیز همراه خود داشته باشید تا بتوانید سطح تخت را بپوشانید.
  • هرگز از کلاه‌های ایمنی افراد دیگر در زمان دوچرخه یا موتورسواری استفاده نکنید.
  • از خوابیدن بر روی تختی که از نظافت آن مطمئن نیستید؛ خودداری کنید.

بهترین زمان برای درمان شپش سر چه موقعی است؟

همانند بسیاری دیگر از مشکلات پوست و مو، هرچه زودتر برای درمان شپش سر اقدام کنید بهتر است. اما مهم‌ترین نکته این است که باید مطمئن شوید به شپش مبتلا شده‌اید و سپس برای درمان آن به پزشک مراجعه کرده و یا از راهکارهای خانگی درمان شپش استفاده کنید.

شما باید به طور دائمی پوست سر خود را معاینه کرده و با شانه کردن وجود حشرات ریز را در میان موهای خود تشخیص دهید. اگر هیچ نشانه‌ای بر روی موهای خود مشاهده نکردید اما پوست سر شما دچار خارش شده بود؛ باز هم در معرض ابتلا به شپش سر هستید.

به طور معمول پس از ورود اولین شپش‌ها به پوست سر و ساکن شدن آن‌ها، حدود یک تا دو هفته طول می‌کشد که خارش‌ها در این ناحیه اتفاق افتاده و شدیدتر شوند. در این مدت شما می‌توانید شپش‌های زنده را در لابه‌لای موهای خود مشاهده کنید. در این زمان است که باید به نزد پزشک رفته و بهترین راه درمانی را از او بخواهید؛ زیرا استفاده ناآگاهانه از درمان‌های خانگی شپش سر می‌تواند آن‌ها را نسبت به دیگر روش‌های درمانی ایمن و مقاوم کند.

عوارض ابتلا شپش سر چیست ؟

عدم درمان به‌موقع شپش سر می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری را به دنبال داشته و باعث ایجاد مشکلات پوستی جدی در ناحیه پوست سر شود. به طور معمول خارش‌های شدیدی که در ناحیه پوست سر ایجاد می‌شوند؛ می‌توانند باعث ایجاد زخم‌ها یا خراش‌هایی در این ناحیه شوند.

این زخم‌ها زمینه‌ساز ابتلا به عفونت‌های باکتریایی هستند؛ به همین دلیل بسیار اهمیت دارد که در زمان ابتلا به شپش سر، به طور دائمی دستکش به دست داشته باشید تا خاراندن پوست سرتان باعث زخم شدن آن نشود.

اگر برای درمان شپش سر به موقع اقدام نکنید؛ به مرور زمان ممکن است غدد لنفاوی شما دچار التهاب شده و دانه های قرمز و ریزی را بر روی پوست مشاهده کنید. به علاوه امکان پوسته‌پوسته شدن هم وجود دارد؛ در چنین مواقعی باید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید. زیرا این موارد می‌توانند نشانه‌هایی از عفونی شدن زخم باشند. همچنین اگر از داروی خاصی برای درمان شپش استفاده کرده‌اید؛ حساسیت‌های دارویی هم می‌توانند خود را در قالب این نشانه‌ها به نمایش بگذارند.

ایجاد شپش معمولا در کودکان رایج‌تر است و از آنجا که افراد در این سن نمی‌توانند به خوبی از خود مراقبت کرده و نشانه‌ها را بررسی کنند؛ عوارض خطرناک‌تری را برای آن‌ها به دنبال خواهد داشت. برای مثال عدم رسیدگی به موقع و حضور طولانی‌مدت شپش بر روی پوست سر کودکان می‌تواند باعث گسترده شدن زخم‌ها بر روی سر و عفونی شدن آن‌ها شود.

در این موارد ممکن است این زخم‌ها بیماری پوستی خطرناکی را به نام تیفوس ایجاد کنند که باعث ریختن موهای سر، تغییر رنگ پوست، عفونت ساقه موها و تخریب آن‌ها خواهد شد.

شپش سر

چگونه می‌توان شپش را درمان کرد ؟

برای درمان شپش از سه روش استفاده می‌شود که از قرار زیر هستند:

  • روش‌های خانگی

روش‌های خانگی برای درمان شپش سر معمولا در مواردی استفاده می‌شوند که پوست خارش شدیدی نداشته و دچار زخم و التهاب نشده باشد. این روش‌ها معمولا اثرگذاری زیادی بر روی تخم‌ها ندارند و بیشتر باعث از بین رفتن حشرات بالغ می‌شوند. برای استفاده از درمان‌های خانگی باید موهایتان را تا حد امکان کوتاه کنید تا وجود هرگونه زخم یا خراشیدگی بر روی سر قابل تشخیص باشد.

از مهم‌ترین راهکارهایی که می‌توانید برای درمان شپش در خانه از آن‌ها استفاده کنید؛ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استفاده از شانه نیت یا شانه ضد شپش که از جنس فلز و دارای دندانه‌های ریزی است.
  • سس مایونز
  • روغن درخت چای
  • سرکه
  • آب پیاز
  • روغن نارگیل

این درمان‌های خانگی شاید نتوانند به طور کلی شپش‌ها را ریشه‌کن کنند؛ اما تاثیر به سزایی در جلوگیری از تکثیر آن‌ها خواهند داشت.

  • روش‌های بدون نسخه

یکی دیگر از روش‌هایی که برای درمان شپش سر مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ روش‌های بدون نسخه است. این روش‌ها هم ممکن است در برخی موارد اثرگذاری ضعیفی داشته باشند؛ زیرا شپش‌ها در برابر آن‌ها مقاوم شده‌اند و ممکن است که تحت تاثیر قرار نگیرند. اما در بیشتر موارد می‌توانید از شیوه درمانی برای از بین بردن شپش‌ها استفاده کنید.

از مهم‌ترین داروهایی که برای این روش استفاده می‌شوند؛ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • داروهای بر پایه پیرترین که از گل داوودی به دست می‌آیند.
  • داروهای بر پایه پرمترین که برای از بین بردن شپش‌های زنده استفاده می‌شوند.
  • روش شرینک رپ که با استفاده از یک محلول به نام ستافیل انجام می‌شود.

داروهای بدون نسخه معمولا منشا گیاهی دارند؛ به همین دلیل خطر ایجاد تداخل دارویی در آن‌ها کمتر است. به هر حال اگر بیماری خاصی دارید و یا داروی خاصی را به صورت مرتب مصرف می‌کنید؛ باید پیش از اقدام برای استفاده از این شیوه درمانی، با پزشک مشورت کنید.

درمان‌های خانگی و بدون نسخه برای شپش سر، معمولا مدت اثر زیادی دارند و در مدت طولانی‌تری جواب می‌دهند. به همین دلیل برای استفاده از آن‌ها باید صبر و حوصله داشته باشید و به طور مرتب پوست سر خود را بررسی کنید تا از گسترش نیافتن شپش‌ها مطمئن شوید.

  • روش‌های درمانی با نسخه

استفاده از روش‌های درمانی با نسخه پزشک مطمئن‌ترین راه برای درمان شپش سر است؛ زیرا در این روش مشکل شما و گستردگی آن به طور کامل بررسی خواهد شد و داروهایی تجویز می‌شوند که می‌توانند در مدت کوتاه‌تری بر روی شپش‌های زنده و تخم‌های آن‌ها اثر بگذارند.

از داروهای با نسخه معمولا در مواردی استفاده می‌شود که خارش‌های پوست سر شدیدتر شده و زخم‌هایی بر روی آن به وجود آمده است. در زمان مراجعه به متخصصان پوست و مو باید او را در جریان شیوه‌های درمانی که قبلا استفاده کرده‌اید، قرار داده و داروهایی را که به طور مرتب مصرف می‌کنید، برای او نام ببرید.

از مهم‌ترین داروهایی که متخصصان پوست و مو برای درمان شپش تجویز می‌کنند؛ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اسپینوزاد برای افراد بالای 14 سال که مدت درمان آن دو هفته است.
  • آیورمتکین برای همه افراد از سن 6 ماهگی به بعد که می‌تواند در مدت دو هفته بیماران را درمان کند.
  • لوسیون ینزیل الکل که معمولا تاثیری بر روی تخم‌ها نخواهد داشت.
  • لوسیون ملاتیون که برای افراد بالای 6 سال استفاده می‌شود.
  • دستگاه از بین برنده شپش.
  • شامپوی لیندن که برای کودکان، سالمندان و افراد زیر 50 کیلوگرم تجویز نمی‌شود.

درمان شپش سر

اولین نفری باشید که امتیاز می دهید!

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا