بیماری ها

سرطان پوست چیست و چگونه درمان می شود ؟

پیش از صحبت در خصوص سرطان پوست ابتدا لازم است کمی با ساختار و وظایف این عضو بدن آشنا شویم. پوست شما به عنوان سدی برای محافظت از بدن در برابر مواردی مانند از دست دادن آب، ورود باکتری ها و سایر آلودگی های مضر به داخل بافت بدن عمل می کند.

به طور کلی، پوست دارای دو لایه ی اصلی است: یک لایه ی عمیق تر و ضخیم تر به نام درم (Dermis) و یک لایه خارجی به نام اپیدرم (Epidermis). اپیدرم شامل سه نوع سلول اصلی است. بیرونی ترین لایه از سلول های فلسی یا پولکی تشکیل شده که دائما در حال تخریب و ریزش هستند. لایه ی زیرین آن، لایه ی بازال Basal نامیده می شود و از سلول های پایه تشکیل شده است. و در نهایت، لایه ی ملانوسیت ها که شامل سلول هایی هستند که ملانین یا رنگدانه های تعیین کننده ی رنگ پوست شما را تولید می کنند.

هنگامی که پوست شما در معرض تابش بیش از حد آفتاب قرار می گیرید، این سلول ها ملانین بیشتری تولید می کنند و باعث برنزه شدن پوست می شوند. این مکانیسم محافظتی بدن شماست و در واقع یک سیگنال است که نشان می دهد شما در معرض آسیب خورشید قرار گرفته اید.

اپیدرم همواره در تماس مداوم با محیط پیرامون است و در حالی که به طور مرتب سلول های پوستی این لایه از بین می رود، همچنان می تواند آسیب ناشی از نور خورشید، عفونت یا بریدگی و خراش را تحمل کند. در همین حین سلول های پوستی باقی مانده به طور مداوم در حال تکثیر هستند تا جایگزین پوست تخریب شده شوند.

اما همین سلول ها گاهی اوقات می توانند شروع به تکثیر یا جایگزینی بیش از حد کرده و تومور پوستی ایجاد کنند، که این نیز ممکن است تنها یک تومور خوش خیم یا در شرایط خطرناک، سرطان پوست باشد.

سرطان پوست چیست؟

سرطان پوست از شایع ترین نوع سرطان هاست، که پس از رشد غیر طبیعی سلول های اپیدرم، یعنی بیرونی ترین لایه ی پوست و در اثر آسیب های وارد شده به DNA و جهش های پس از آن، ایجاد می شود. این جهش ها منجر به تکثیر سریع سلول ها و در بدترین حالت، تشکیل تومور های بدخیم می شود.

انواع اصلی سرطان پوست عبارتند از سرطان سلول بازال یا BCC، سرطان سلول سنگفرشی یا SCC، ملانوم و سرطان سلول مرکل یا MCC. ملانوم بسیار کمتر از انواع دیگر سرطان ها شایع است؛ اما به احتمال زیاد به بافت های مجاور حمله کرده و سپس در سایر نقاط بدن گسترش می یابد. بیشتر مرگ و میرهای ناشی از سرطان پوست ناشی از ملانوم است.

دو علت اصلی سرطان پوست عبارتند از اشعه ی مضر فرابنفش خورشید و استفاده از دستگاه های سولاریوم. خبر خوب این است که اگر سرطان پوست زود تشخیص داده شود، متخصص پوست شما می تواند آن را درمان کند. اغلب حتی ممکن است پزشک، رشد بافت های مخرب را در مرحله پیش سرطانی و قبل از تبدیل شدن به سرطان کامل پوست یا نفوذ به زیر سطح پوست، تشخیص دهد.

در صورت عدم درمان انواع خاصی از سرطان پوست، این سلول ها می توانند در اندام ها و بافت های دیگر مانند غدد لنفاوی و استخوان ها گسترش یابند و این عضو ها را نیز آلوده کنند.

نشانه سرطان پوست

علائم سرطان پوست

سرطان های پوست همه یکسان نیستند و حتی گاهی ممکن است در فرد مبتلا علائم زیادی هم ایجاد نکنند. با این حال، تغییرات غیر معمول در پوست شما می تواند نشانه ی هشداری برای انواع مختلف سرطان باشد. به یاد داشته باشید که توجه به تغییرات غیرعادی پوست ممکن است به شما در تشخیص به موقع بیماری های پوستی، به خصوص سرطان پوست کمک کند.

پس مراقب علائم سرطان پوست باشید؛ از جمله:

  • یک خال جدید، رشد غیر معمول، برآمدگی، زخم، لکه ی پوسته پوسته شده یا نقطه ای تیره که پس از ایجاد شدن، از بین نمی رود.
  • ضایعه یا خالی که دو نیمه ی آن یکسان یا قرینه نیست.
  • ضایعات پوستی که دارای لبه های ناهموار و بی نظمی هستند.
  • نقطه یا ضایعه ای که دارای رنگی غیر معمول مانند سفید، صورتی، سیاه، آبی یا قرمز است.
  • لکه ای که قطر آن بزرگتر از یک چهارم اینچ یا تقریباً بزرگتر از 0.6 سانتی متر است.
  • خال یا ضایعه ای که می توانید تشخیص دهید در حال تغییر اندازه، رنگ یا شکل است.

علت سرطان پوست

سرطان پوست زمانی رخ می دهد که مجموعه جهش هایی در DNA سلول های پوست ایجاد شود. این جهش ها باعث رشد غیرقابل کنترل سلول های پوست و تشکیل توده ای از سلول های سرطانی می شود.

سرطان پوست بازال (Basal) در اثر تابش مداوم اشعه ی ماوراء بنفش خورشید یا استفاده از دستگاه های سولاریم ایجاد می شود. اشعه ماوراء بنفش می تواند به DNA سلول های پوست شما آسیب رسانده و باعث رشد غیر طبیعی سلول ها شود.

همچنین سرطان سلول سنگفرشی یا SCC نیز، در اثر قرار گرفتن پوست در معرض اشعه ماوراء بنفش ایجاد می شود. این نوع از سرطان پوست در عین حال می تواند بعد از قرار گرفتن طولانی مدت پوست در مجاورت مواد شیمیایی سرطان زا نیز ایجاد شود.

از سوی دیگر علت تشکیل ملانوم، هنوز مشخص نیست. اکثر خال های بدن شما به ملانوم تبدیل نمی شوند، اما محققان هنوز مطمئن نیستند که چرا برخی از این خال ها به سلول های سرطانی تبدیل ماهیت می دهند. ملانوم مانند سرطان های پوستی بازال و سنگفرشی می تواند ناشی از اشعه ماوراء بنفش باشد. اما در عین حال توانایی آن را دارد که در قسمت هایی از بدن ایجاد شود که معمولاً در معرض نور خورشید قرار نمی گیرند.

انواع سرطان پوست

نوع سرطان پوستی که فرد به آن مبتلا می شود بر اساس محل شروع سرطان تعیین می شود. اگر سرطان از سلول های پوستی basal شروع شود، فرد مبتلا به سرطان سلول های basal است. وقتی سلول هایی که به پوست ما رنگ می دهند سرطانی می شوند، سرطان ملانوم ایجاد می شود.

در ادامه خواهیم دید که شایع ترین سرطان های پوست چه رفتاری دارند و چه ویژگی هایی در افراد پتانسیل ایجاد انواع سرطان ها را به وجود می آورد.

  • سرطان سلول های بازال (Basal) یا به اختصار BCC

BCC شایع ترین نوع سرطان پوست است که حدود 90 درصد از موارد ابتلا به سرطان پوست را شامل می شود. کارسینوم سلول بازال که بیشتر در ناحیه سر و گردن شایع است، سرطانی است با رشد آهسته، که در اکثر مواقع به ندرت به سایر قسمت های بدن سرایت می کند. معمولاً روی پوست به صورت برجستگی های صورتی، مرواریدی یا مومی ظاهر می شود و اغلب دارای گودی مشخصی در وسط خود است. همچنین می تواند با قرار گرفتن روی عروق خونی نزدیک سطح پوست، شفاف به نظر برسد.

BCC اغلب در افرادی که پوست روشن دارند ایجاد می شود. افرادی که ضایعات پوستی دارند نیز، از پتانسیل بالایی در ابتلا به این سرطان برخوردار اند. BCC ها اغلب مانند یک تومور گرد و گوشتی رنگ، یا در برخی مواقع به شکل برجستگی مرواریدی یا حتی یک زائده ی صورتی رنگ جداشده از پوست به نظر می رسند.

BCC ها معمولاً پس از سال ها قرار گرفتن مکرر پوست در معرض آفتاب یا برنزه شدن ایجاد می شوند. با اینکه تشکیل BCC ها معمولا در پوست سر، گردن و بازوها رایج است. با این حال، این نوع از سرطان می توانند در هر نقطه از بدن، از جمله قفسه ی سینه، شکم و پاها تشکیل شود.

تشخیص و درمان زود هنگام BCC مهم است. این گونه از سرطان پوست می تواند رشد عمیقی داشته باشد. حتی در برخی از شرایط می تواند به سیستم اعصاب و استخوان ها نفوذ کرده و باعث آسیب و ناهنجاری شود.

  • سرطان سلول های سنگفرشی یا به اختصار SCC

SCC دومین نوع شایع سرطان پوست است. کارسینوم سلول های سنگفرشی، سلول های لایه ی بیرونی اپیدرم را تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری معمولاً تهاجمی تر از کارسینوم سلول های بازال است و در صورت عدم درمان می تواند در سایر قسمت های بدن نیز گسترش یابد.

به شکل ضایعات پوستی قرمز رنگ و با ظاهری زبر و ناهموار، معمولاً در بخش هایی از بدن که در معرض آفتاب قرار می گیرد، مانند دست ها، سر، گردن، لب ها و گوش ها ظاهر می شود. تومور های سلول های سنگفرشی، اغلب هنگام لمس ایجاد حساسیت کرده و به راحتی خونریزی می کند و حتی ممکن است به زخم تبدیل شود.

در صورت عدم درمان تومور های SCC و BCC، گاهی ممکن است صدمات قابل توجهی به پوست وارد شود. سرطان سلول های سنگفرشی ویژگی های زیر را از خود نشان می دهد:

  • در افرادی که پوست روشن دارند، احتمال ابتلا به SCC بسیار بیشتر است. اما در عین حال این نوع از سرطان پوست در افرادی که پوست تیره تری دارند نیز ایجاد می شود.
  • SCC اغلب شبیه یک برجستگی سفت قرمز، یک بافت پوسته پوسته شده یا زخمی است که بهبود می یابد و سپس دوباره باز می شود.
  • SCC تمایل دارد روی بخشی از پوست که مکررا در معرض نور خورشید قرار می گیرد، مانند لبه ی گوش ها، صورت، گردن، بازوها، قفسه سینه و کمر ایجاد شود.
  • SCC می تواند در عمق پوست رشد کرده و باعث آسیب و تغییر شکل بافت آن شود.

تشخیص و درمان زود هنگام می تواند از گسترش خطرناک SCC و سرایت آن به سایر بخش های بدن جلوگیری کند. مراحل پیشرفت سرطان های SCC وBCC به شرح زیر است:

  • پیش از آغاز بیماری : سلول های غیرطبیعی، در بخش هایی فراتر از بیرونی ترین لایه پوست یعنی اپیدرم گسترش نیافته اند.
  • مرحله اول : ممکن است سرطان به لایه بعدی پوست یعنی درم (Dermis) سرایت کرده باشد، اما بیش از دو سانتی متر نیست.
  • مرحله دوم : قطر تومور بزرگتر از دو سانتی متر است، اما به بخش های مجاور یا در غدد لنفاوی گسترش نیافته است.
  • مرحله سوم : سرطان فراتر از تومور اولیه، به بافت ها یا استخوان های مجاور سرایت کرده و بزرگتر از سه سانتی متر است.
  • مرحله چهارم : سرطان فراتر از محل اولیه تومور به غدد لنفاوی و استخوان ها یا بافت ها رسیده است. تومور نیز بزرگتر از سه سانتی متر است.

سرطان سنگفرشی پوست

  • بیماری بوون (Bowen)

بیماری بوون یک گونه ی پیش سرطانی از سرطان سلول سنگفرشی یا SCC است که گاهی اوقات به عنوان کارسینوم سلول سنگفرشی درجا نامیده می شود که به آرامی پیشرفت می کند و به راحتی درمان می شود.

علامت اصلی آن، ایجاد یک لکه ی قرمز و پوسته پوسته شده روی پوست است که ممکن خارش نیز داشته باشد. این بیماری بیشتر زنان مسن را درگیر می کند و اغلب در قسمت پایینی ساق پا دیده می شود. با این حال، باز هم امکان دارد که در هر ناحیه ای از پوست ظاهر شود.

به خاطر داشته باشید که اگرچه به عنوان سرطان پوست غیر ملانوم طبقه بندی نمی شود، اما بیماری بوون در صورت عدم درمان، گاهی می تواند به SCC تبدیل شود.

سرطان پوست یا بیماری Bowen

  • ملانوم

ملانوم اغلب به عنوان جدی ترین سرطان پوست نامیده می شود؛ چرا که تمایل به گسترش و تکثیر شدید در بدن فرد مبتلا دارد و باعث حدود 73 درصد از کل مرگ و میر های ناشی از سرطان پوست می شود.

این نوع از سرطان پوست معمولا در ملانوسیت ها یا سلول های پوستی ایجاد کننده ی رنگدانه تشکیل می شود. به یاد داشته باشید که خال پوستی به طور طبیعی گونه ای خوش خیم از ملانوسیت ها است که اکثر مردم نیز دارند. اما در صورتی که خال دارای موارد زیر باشد، می توان به ملانوم مشکوک باشد:

  • شکل غیر متقارن
  • بی نظمی غیر عادی خال
  • رنگ خاصی که به سایر خال ها شبیه نیست
  • قطر بزرگتر از 6 میلی متر
  • شکل یا فرم برآمده و برجسته

چهار نوع اصلی ملانوم به شرح زیر است:

  • ملانوم Superficial Spreading : شایع ترین نوع ملانوم، که در این حالت ضایعات ایجاد شده معمولاً مسطح هستند. شکل نامنظمی دارند و دارای رنگ های مختلف سیاه و قهوه ای هستند و معمولا می تواند در هر سنی در بدن تشکیل شوند.
  • ملانوم بدخیم Lentigo : معمولاً افراد مسن را درگیر می کند. شامل ضایعات بزرگ، مسطح و قهوه ای است.
  • ملانوم ندولار (Nodular) : می تواند آبی تیره، سیاه یا قرمز مایل به آبی باشد، اما گاهی ممکن است هیچ رنگی نداشته باشد. معمولاً به صورت یک زائده ی برآمده از سطح پوست ظاهر می شود.
  • ملانوم Acral Lentiginous : رایج ترین نوع ملانوم ها که معمول کف دست ها، کف پا یا حتی زیر ناخن انگشت و پا را درگیر می کند.

مراحل پیشرفت ملانوم نیز شامل موارد زیر است:

  • پیش از آغاز بیماری : این نوع سرطان ملانوم غیر تهاجمی می باشد و به زیر اپیدرم نفوذ نکرده است.
  • مرحله اول : سرطان ممکن است به لایه دوم پوست یعنی درم سرایت کرده باشد، اما هنوز بسیار کوچک است.
  • مرحله دوم : سرطان فراتر از محل اولیه تومور گسترش نیافته است؛ اما باز هم بزرگتر و ضخیم تر شده و ممکن است علائم یا نشانه های دیگری نیز داشته باشد. این نشانه ها شامل پوسته پوسته شدن بافت سطح پوست تومور، خونریزی یا ناهموار و زبر شدن محل تومور می شود.
  • مرحله سوم : سرطان در غدد لنفاوی یا پوست یا بافت مجاور گسترش یافته یا سرایت کرده است.
  • مرحله چهارم : پیشرفته ترین مرحله ملانوم است. مرحله چهارم نشان می دهد که سرطان در محیطی فراتر از تومور اولیه گسترش یافته است و در غدد لنفاوی، اندام ها یا بافت هایی خارج و یا دورتر از محل اصلی خود گسترش یافته است.

اگر در شرایطی خاص، سرطان پس از درمان مجددا عود کند، به آن سرطان پوست مکرر می گویند. هر شخصی که سرطان پوست در بدنش تشخیص داده شده باشد و تحت درمان قرار گرفته باشد، در خطر عود مجدد سرطان قرار دارد. این امر مراقبت های پس از درمان، غربالگری و تست های دوره ای سرطان را از اهمیت بیشتری برخوردار می سازد.

نحوه درمان سرطان پوست

برنامه درمانی توصیه شده به مبتلایان، معمولا به عوامل مختلفی مانند اندازه، محل، نوع و مرحله ی سرطان پوست بیمار بستگی دارد. پس از در نظر گرفتن این عوامل، تیم مراقبت های پزشکی بیمار ممکن است یک یا چند درمان زیر را توصیه کنند:

  • سرما درمانی (Cryotherapy) : تومور با استفاده از نیتروژن مایع منجمد می شود؛ و با از بین رفتن بافت تومور رشد آن متوقف شده و در نهایت از بین می رود.
  • جراحی برش (Excisional Surgery) : تومور و بخشی از پوست سالم اطراف آن بریده و خارج می شود.
  • جراحی موس (Mohs Surgery) : تومور لایه به لایه برداشته می شود و هر لایه زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار می گیرد تا زمانی که هیچ سلول غیر طبیعی قابل مشاهده نباشد.
  • کورتاژ و الکترودسیکاسیون (Curettage and Electrodessication) : از یک تیغه ی قاشقی شکل بلند برای خارج کردن سلول های سرطانی استفاده می شود و سایر سلول های سرطانی باقی مانده نیز با استفاده از یک سوزن الکتریکی سوزانده می شوند.
  • شیمی درمانی (Chemotherapy) : داروهای خاصی که یا به صورت خوراکی مصرف می شوند؛ یا به صورت موضعی استفاده می شوند یا با سوزن یا IV line تزریق می شوند تا سلول های سرطانی را از بین ببرند.
  • درمان فوتودینامیکی (Photodynamic Therapy) : از نور لیزر و داروها برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود.
  • پرتودرمانی (Radiation) : از پرتوهای انرژی قوی برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود.
  • درمان بیولوژیکی (Biological Therapy) : از درمان های بیولوژیکی برای تحریک سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با سلول های سرطانی استفاده می شود.
  • ایمونوتراپی (Immunotherapy) : کرم روی پوست شما زده می شود تا سیستم ایمنی بدن شما را برای کشتن سلول های سرطانی تحریک کند.

عوامل موثر در ابتلا به سرطان پوست

برخی عوامل خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش می دهند. به عنوان مثال، احتمال ابتلا به سرطان پوست در موارد زیر بیشتر است:

  • افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پوست دارند.
  • افرادی که در معرض موادی خاص مانند ترکیبات آرسنیک، رادیوم یا کروزوت قرار می گیرند.
  • افرادی که در معرض اشعه هایی با انرژی بالا قرار می گیرند؛ به عنوان مثال افرادی که تحت درمان های خاص برای آکنه یا اگزما هستند.
  • قرار گرفتن بیش از حد یا بدون محافظت در برابر اشعه ی ماوراء بنفش خورشید، دستگاه های سولاریوم، چراغ های برنزه کننده یا منابع دیگر.
  • زندگی در مناطقی با آب و هوای بیش از حد آفتابی، گرم یا مرتفع.
  • کار کردن مکرر در خارج از منزل.
  • افرادی با سابقه آفتاب سوختگی شدید.
  • افرادی که دارای خال های متعدد بزرگ یا نامنظم هستند.
  • افرادی با پوستی رنگ پریده یا کک و مک های زیاد
  • افرادی با پوستی که به راحتی آفتاب سوخته می شود یا برعکس؛ برنزه نمی شود.
  • افرادی که موهای بلوند یا قرمز طبیعی دارند.
  • افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، به عنوان مثال مبتلا به HIV.
  • افرادی که پیوند اعضا داشته اند و از داروهای سرکوب کننده ی سیستم ایمنی استفاده می کنند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا